Zdrowie i rozgrzewka

Rozgrzewka gimnastyczna dla dzieci: dlaczego samo rozciąganie nie wystarcza

Trener koryguje zawodniczki w rozgrzewce na ścieżce

Rozgrzewka w wielu salach wygląda podobnie: kilka okrążeń biegu, parę skoków, a potem długie rozciąganie w siadzie rozkrocznym czy w skłonie. Dzieci znają ten rytuał na pamięć i wykonują go automatycznie. Trener ma wrażenie, że ciało jest przygotowane. Czy na pewno?

Ten wpis opisuje, z czego powinna składać się rozgrzewka dla dzieci, dlaczego samo rozciąganie nie wystarcza i po co dzieci uczyć „włączania” mięśni stabilizujących. Konkretne ćwiczenia aktywacyjne z nazwami dla dzieci opisujemy w podręczniku.

Z czego składa się dobra rozgrzewka

Rozgrzewka może mieć trzy części, a ich forma jest dowolna, także zabawowa:

  1. Część ogólna. Podnosisz temperaturę ciała i tętno: bieg, skoki, ruch po sali. Dzieci lubią gry i zabawy, które robią to samo bez poczucia „rozgrzewki”.
  2. Aktywacja. Kilka lekkich powtórzeń ćwiczeń, które zaraz będą ważne, oraz aktywacja mięśni głębokich, które stabilizują ciało. Aktywację dobierasz do tego, co będzie na treningu.
  3. Przygotowanie do pracy. Przed pracą nad mocą kilka spokojnych skoków i lądowań na świeżo. Przed siłą pierwsza seria pierwszego ćwiczenia robi za rozgrzewkę do niego.

Taki układ ma jedną zaletę: rozgrzewka jest nie tylko „podgrzaniem”, ale też pierwszą pracą nad tym, co będzie potem.

Rozciąganie statyczne tuż przed wysiłkiem: co mówią badania

Długie rozciąganie statyczne, czyli utrzymywanie pozycji rozciągającej przez dłuższy czas, jest powszechnym elementem rozgrzewki. Przegląd badań z 2016 roku (Behm i in.) wskazuje, że długie rozciąganie statyczne wykonywane tuż przed wysiłkiem może obniżać wynik w ćwiczeniach siły i mocy. Dlatego w podręczniku proponujemy w rozgrzewce aktywację zamiast długiego rozciągania statycznego bezpośrednio przed wysiłkiem.

To nie znaczy, że rozciąganie jest złe albo niepotrzebne. Gibkość jest w gimnastyce kluczowa i ma swoje miejsce w treningu, ale niekoniecznie bezpośrednio przed pracą nad siłą i mocą. Dla gibkości warto zaplanować osobny czas.

Aktywacja: po co uczyć dziecko włączać mięśnie stabilizujące

Zanim dziecko zacznie pracować mocniej, warto nauczyć je czuć i włączać mięśnie, które stabilizują ciało. Chodzi o to, żeby podczas trudniejszego ćwiczenia ruch wychodził z właściwych miejsc, a nie z kompensacji. Dla dziecka to najlepiej działa, gdy aktywacja ma prostą nazwę, jedno zdanie opisu i jedną wskazówkę, po czym poznamy, że działa.

Aktywacja zwykle dotyczy kilku obszarów: brzucha, nóg i kolan, stóp, barków i łopatek oraz pośladków. Trener dobiera ją do tego, co będzie dalej: inną przed ćwiczeniami korpusu, inną przed lądowaniami, inną przed podporem. Jedno lub dwa ćwiczenia na trening, kilka powtórzeń, jakość zamiast ilości. Pokazujesz na własnym ciele.

Przy bólu: przerwij i skieruj do specjalisty

Opis aktywacji ma charakter ogólny. Dobór ćwiczeń i dawkę dla dziecka z dolegliwościami ustala fizjoterapeuta. Jeśli dziecko zgłasza ból w trakcie aktywacji, przerywasz ćwiczenie i kierujesz je do specjalisty. Ból nie jest częścią rozgrzewki.

Aktywacja pasuje do ćwiczeń, które opisujemy w innych wpisach: hollow i arch na początku treningu, lądowania i skoki po przygotowaniu stóp i nóg. Całość tematu znajdziesz w przewodniku dla trenera.

Najczęstsze pytania

Czy w ogóle nie rozciągać przed treningiem?

Nie chodzi o rezygnację z rozciągania, tylko o jego miejsce. Długie rozciąganie statyczne bezpośrednio przed pracą nad siłą i mocą może obniżać wynik, więc lepiej zastąpić je aktywacją i przygotowaniem do pracy. Gibkość ćwicz osobno.

Ile powinna trwać rozgrzewka?

Tyle, żeby zrobić trzy części bez pośpiechu i bez zmęczenia dzieci przed właściwą pracą. Nie ma jednej liczby: zależy od grupy i planu treningu. Warto pamiętać, że aktywacja to kilka powtórzeń, a nie osobna sesja.

Czy aktywacja jest dla starszych dzieci?

Jest dla wszystkich, tylko inaczej podana. Młodszym dzieciom najlepiej tłumaczyć ją przez obraz i prostą nazwę, starsze rozumieją, po co jest.

Źródła

  • Behm DG i in. Acute effects of muscle stretching on physical performance, range of motion, and injury incidence in active individuals. Appl Physiol Nutr Metab 2016;41(1):1-11.
Patryk Krosowski
Patryk Krosowski

Trener gimnastyki sportowej kobiet i przygotowania motorycznego, założyciel i trener główny Olympic Gymnastics Częstochowa. Zaczynał w parku trampolin, potem były szkolenia i staże w Salerno, Rzymie, Oslo i Stuttgarcie. Autor podręcznika „Siła, która ma plan”.

Materiał edukacyjny. Ćwiczenia prowadzi wykwalifikowany trener, z asekuracją tam, gdzie jej potrzeba. Tekst nie zastępuje porady lekarza ani fizjoterapeuty. Przy ostrym lub narastającym bólu, obrzęku albo bólu w spoczynku: stop, rodzic i lekarz.