Planowanie

Plan treningu siły dla grupy dzieci: dlaczego gotowce z internetu nie działają

Trener prowadzi zawodniczki przy drabince

Plan treningu siły jest jednym z najczęściej wyszukiwanych tematów wśród trenerów. Nic dziwnego: układanie planu zabiera czas, a w internecie jest mnóstwo gotowych tabel, arkuszy i rozpisek. Problem w tym, że większość z nich została napisana dla kogoś innego.

Ten wpis wyjaśnia, dlaczego gotowce rzadko działają w prawdziwej grupie, co dobry plan musi uwzględniać i jak sprawdzić plan, który już masz. Nie podajemy tu schematu naszego planu: jak ułożyć taki plan krok po kroku, opisujemy w podręczniku, a kreator robi to w kilka minut.

Dlaczego gotowy plan rzadko pasuje do Twojej grupy

Plan z internetu zakłada określone dzieci: w konkretnym wieku, o konkretnej sile, z konkretną liczbą treningów w tygodniu. Twoja grupa jest inna. Ma dzieci na różnych poziomach, mniej albo więcej zajęć, własny kalendarz zawodów, własny sprzęt i własną salę.

Podręcznik formułuje to wprost: nie kopiuj warunków i rozwiązań z innego klubu bez własnej analizy, bo inna grupa to inne słabe ogniwo. Dotyczy to całych planów w równym stopniu jak pojedynczych ćwiczeń.

Cztery rzeczy, które plan musi uwzględniać

  1. Poziom dzieci. Plan, który zakłada równą grupę, ma sens tylko wtedy, gdy grupa jest równa, a taka prawie nie istnieje. Dobry plan zakłada różne wersje tego samego ćwiczenia. Piszemy o tym we wpisie Grupa o różnym poziomie: jak prowadzić trening, żeby nikt nie odpadał.
  2. Liczbę treningów w tygodniu. Forma pracy nad siłą wynika z tego, ile razy w tygodniu grupa trenuje, a nie z samego wieku. Grupa raz w tygodniu i grupa kilka razy w tygodniu to dwa różne sposoby planowania, a nie ta sama grupa z inną liczbą minut.
  3. Kalendarz zawodów. Zawody zmieniają sposób pracy w tygodniach wokół startu. Plan, który tego nie widzi, będzie przeciążał zawodniczki w złym momencie. Piszemy o tym we wpisie Siła przed zawodami w gimnastyce: dlaczego nie trenować tak samo do ostatniego dnia.
  4. Odpoczynek. Odpoczynek jest częścią planu, a nie jego brakiem. Dobry plan przewiduje lżejsze tygodnie, dni bez siły i reakcję na sygnały z sali.

Typowe błędy

  • Ta sama dawka dla wszystkich. Skutek: część dzieci jest przeciążona, część się nudzi.
  • Brak zmian w czasie. Plan, który nie zmienia się przez wiele tygodni, przestaje dawać postęp. Plan, który zmienia się co tydzień, nie pozwala zobaczyć, co działa.
  • Brak przeglądu. Plan układa się raz i nie sprawdza, czy działa. Bez pomiaru nie wiesz, czy plan przynosi efekt. O tym, jak mierzyć, piszemy we wpisie Jak mierzyć siłę dzieci w gimnastyce i nie wpaść w pięć pułapek.
  • Nadrabianie zaległości. Gdy trening przepadł, pokusa jest taka, żeby zrobić dwie sesje naraz. Lepiej przesunąć plan, niż dokładać obciążenie.
  • Gwałtowny wzrost obciążenia. Nagły skok względem poprzednich tygodni zwiększa ryzyko kontuzji i choroby (Soligard 2016, Schwellnus 2016). Obciążenie powinno rosnąć stopniowo.

Planowanie w blokach (ogólnie)

W literaturze o planowaniu treningu wraca pomysł pracy w blokach z jednym akcentem: przez określony czas koncentrujesz się na jednej rzeczy, potem przechodzisz do następnej (Issurin 2010). Dla trenera dzieci oznacza to jedną prostą zasadę: w kolejnych tygodniach zmieniaj jedną rzecz naraz, a nie wszystko jednocześnie.

Długość bloku, to, co zmieniasz w kolejnych blokach, i to, jak łączyć je z testem, zależą od Twojej metody. U nas to reguły praktyczne OGC opisane w podręczniku. Nie są one wynikiem badań na dzieciach, więc nazywamy je tym, czym są: regułami praktycznymi klubu.

Pytania do sprawdzenia planu przed wdrożeniem

Jeśli masz gotowy plan i zastanawiasz się, czy go użyć, zadaj mu kilka pytań:

  • Dla jakich dzieci i jakiej liczby treningów został napisany?
  • Czy przewiduje różne wersje ćwiczeń dla dzieci na różnych poziomach?
  • Jak sprawdzisz, że działa? Czy ma wbudowany pomiar postępu?
  • Co robi z zawodami, chorobą, kontuzją i przerwą w treningach?
  • Czy mówi, dlaczego dane ćwiczenie jest w planie?
  • Czy ćwiczenia mają jasny cel w elementach, które uczysz?

Jeśli na większość odpowiedź brzmi „nie wiem”, plan nie jest dla Twojej grupy. Szerszy zestaw pytań do oceny dowolnego programu znajdziesz we wpisie Jak ocenić program treningu siły dla dzieci: 7 pytań przed wdrożeniem, a ogólny obraz tematu w przewodniku dla trenera.

Najczęstsze pytania

Czy gotowy plan może być bezpieczny?

Może, jeśli został napisany dla dzieci podobnych do Twoich i jest prowadzony pod nadzorem trenera. Problem polega na tym, że rzadko wiadomo, dla kogo plan powstał. Bezpieczeństwo zależy od dopasowania, a nie od samej „gotowości” planu.

Jak często zmieniać plan?

Nie ma jednej liczby. Plan powinien zmieniać się w sposób zaplanowany, np. w blokach, a nie przypadkowo. Zmieniaj jedną rzecz naraz i sprawdzaj, czy to działa.

Co, jeśli trening przepadł?

Nie nadrabiaj zaległości dwiema sesjami naraz. Plan przesuwa się o tyle, o ile przepadło, a obciążenie wraca do normalnego poziomu stopniowo.

Źródła

  • Issurin VB. New horizons for the methodology and physiology of training periodization. Sports Med 2010;40(3):189-206.
  • Soligard T i in. How much is too much? (Part 1) Br J Sports Med 2016;50(17):1030-41.
  • Schwellnus M i in. How much is too much? (Part 2) Br J Sports Med 2016;50(17):1043-52.
Patryk Krosowski
Patryk Krosowski

Trener gimnastyki sportowej kobiet i przygotowania motorycznego, założyciel i trener główny Olympic Gymnastics Częstochowa. Zaczynał w parku trampolin, potem były szkolenia i staże w Salerno, Rzymie, Oslo i Stuttgarcie. Autor podręcznika „Siła, która ma plan”.

Materiał edukacyjny. Ćwiczenia prowadzi wykwalifikowany trener, z asekuracją tam, gdzie jej potrzeba. Tekst nie zastępuje porady lekarza ani fizjoterapeuty. Przy ostrym lub narastającym bólu, obrzęku albo bólu w spoczynku: stop, rodzic i lekarz.