Wybór programu

Jak ocenić program treningu siły dla dzieci: 7 pytań przed wdrożeniem

Trener asekuruje stanie na rękach na paraletkach

Rynek poradników, programów i planów treningowych dla dzieci jest ogromny. Są e-booki, kursy, arkusze, rozpiski od znanych trenerów i aplikacje. Część z nich jest wartościowa, część jest kopią kopii, a część wręcz szkodliwa. Dla trenera, który ma ograniczony czas i odpowiada za zdrowie dzieci, wybór nie jest prosty.

Ten wpis podaje siedem pytań, które warto zadać dowolnemu programowi siły dla dzieci, zanim go wdrożysz. Odpowiedzi nie zależą od tego, czy program jest nasz: to kryteria, które pomagają ocenić każdy.

Dlaczego warto ocenić program, zanim go wdrożysz

Program siły dla dzieci wpływa na to, jak trenują dzieci tygodniami i miesiącami. Zły program może przeciążać, zniechęcać albo po prostu marnować czas. Ocena zajmuje kilkanaście minut, a oszczędza potem wiele problemów. Zwłaszcza że wiele materiałów w internecie jest napisanych dla dorosłych i tylko „dostosowanych” do dzieci.

Pytanie 1: na czym się opiera

Dobry program podaje źródła. Nie musi cytować każdego zdania, ale powinien mówić, skąd pochodzą jego główne zasady: z badań, ze stanowisk organizacji naukowych, z doświadczenia autora. Ważne, żeby odróżniał jedno od drugiego. Jeśli program twierdzi, że „badania pokazują”, a nie podaje, jakie, albo przedstawia własne reguły praktyczne jako fakty naukowe, to sygnał ostrzegawczy.

Warto też sprawdzić, czy wnioski pochodzą z badań na dzieciach, czy na dorosłych. Nie ma w tym nic złego, jeśli autor to mówi wprost.

Pytanie 2: kto go prowadzi i z jaką asekuracją

Stanowiska naukowe dotyczące treningu siłowego dzieci są warunkowe: opisują go jako względnie bezpieczny, gdy jest dobrze zaprojektowany i nadzorowany (więcej w wpisie o bezpieczeństwie treningu siłowego dzieci). Dobry program mówi więc jasno, że ćwiczenia prowadzi wykwalifikowany trener, z asekuracją tam, gdzie jest potrzebna, i że nie zastępuje porady lekarza ani fizjoterapeuty.

Pytanie 3: czy pozwala mierzyć postęp

Bez pomiaru nie wiesz, czy program działa. Dobry program ma wbudowany sposób sprawdzania postępu: powtarzalny, uczciwy i niepokazujący dzieci na tle grupy. Jakich pułapek unikać przy pomiarze, piszemy we wpisie Jak mierzyć siłę dzieci w gimnastyce i nie wpaść w pięć pułapek.

Pytanie 4: czy radzi sobie z grupą o różnym poziomie

Program, który zakłada równą grupę, nie zadziała w prawdziwej sali. Sprawdź, czy przewiduje różne wersje ćwiczeń dla dzieci na różnych poziomach i czy mówi, jak prowadzić je w jednej serii. Więcej w wpisie o grupie o różnym poziomie.

Pytanie 5: co mówi o zdrowiu, dojrzewaniu i bólu

Dzieci rosną, przechodzą skok wzrostowy i mają gorsze tygodnie. Program, który o tym nie wspomina, jest dla innych dzieci. Dobry program mówi, co robić przy bólu (stop, rodzic, lekarz lub fizjoterapeuta), jak reagować na okres szybkiego wzrostu i jakie są granice trenera: trener nie diagnozuje, nie mierzy ani nie waży dzieci i nie komentuje ich wyglądu. Piszemy o tym we wpisach o skoku wzrostowym i o ocenie zmęczenia i obciążenia.

Pytanie 6: czy uwzględnia czas, zawody i odpoczynek

Dobry program ma pomysł na to, jak siła zmienia się w czasie, co robić przed zawodami i po nich, i jak planować odpoczynek. Sprawdź, czy mówi o dniach bez treningu i o stopniowym wzroście obciążenia. Program, który zaczyna się i kończy na ćwiczeniach, zostawia najtrudniejszą część Tobie. Zobacz wpis o planie dla grupy i wpis o sile przed zawodami.

Pytanie 7: czy uczy, dlaczego, a nie tylko co

Lista ćwiczeń to nie program. Dobry program wyjaśnia, dlaczego dane ćwiczenie jest w planie, do czego służy w elemencie i kiedy się je zmienia. Dzięki temu trener może samodzielnie poradzić sobie z sytuacją, której autor nie przewidział. Program bez uzasadnień uczy kopiowania, a nie myślenia.

Czerwone flagi

  • Kary ćwiczeniami. „Pięćdziesiąt pompek za spóźnienie” to nie trening siły.
  • Serie do upadku. Gdy kształt się psuje, seria się kończy.
  • Obietnice wyników i zdrowia. „Zrobisz mistrzynię w trzy miesiące” albo „na pewno bezpieczne” to zdania, których uczciwy program nie napisze.
  • Brak źródeł i brak granic. Program, który nie mówi, czego nie wie, nie jest godny zaufania.
  • Zachęta do kopiowania bez myślenia. Dobry program uczy oceniać, a nie tylko powtarzać.

Jak na te pytania odpowiada podręcznik „Siła, która ma plan”

Skoro wymagamy tego od innych, warto pokazać, jak wygląda to u nas. Podręcznik ma sekcję „Dlaczego to działa”, w której każda zasada ma podane źródło, a przy każdej zaznaczono, które wnioski pochodzą z badań na dorosłych, a które to reguły praktyczne OGC. Mówi wprost, że ćwiczenia prowadzi wykwalifikowany trener z asekuracją i że nie zastępuje porady lekarza ani fizjoterapeuty. Ma zasady pomiaru postępu, sposób prowadzenia grupy o różnym poziomie, części o zdrowiu, dojrzewaniu i odpoczynku, a także o planowaniu w czasie i wokół zawodów. I przede wszystkim nie jest gotowym planem do skopiowania: podaje metodę, z której plan budujesz sam, a potem może go ułożyć kreator. Całość tematu znajdziesz też w przewodniku dla trenera.

Najczęstsze pytania

Czy gotowy plan wystarczy?

Może wystarczyć, jeśli został napisany dla dzieci podobnych do Twoich i odpowiada na powyższe pytania. Najczęściej gotowy plan zostawia bez odpowiedzi pytania o grupę o różnym poziomie, zawody i zdrowie, i wtedy trzeba je uzupełnić.

Czy program musi mieć badania naukowe?

Nie wszystko da się oprzeć na badaniach na dzieciach, bo ich jest mniej niż badań na dorosłych. Ważne, żeby program mówił otwarcie, na czym się opiera, i odróżniał badania od doświadczenia praktycznego.

Ile kosztuje dobry program?

Cena nie jest miarą jakości. Lepiej oceniać program po odpowiedziach na siedem pytań niż po tym, czy jest drogi, czy tani, darmowy czy płatny.

Patryk Krosowski
Patryk Krosowski

Trener gimnastyki sportowej kobiet i przygotowania motorycznego, założyciel i trener główny Olympic Gymnastics Częstochowa. Zaczynał w parku trampolin, potem były szkolenia i staże w Salerno, Rzymie, Oslo i Stuttgarcie. Autor podręcznika „Siła, która ma plan”.

Materiał edukacyjny. Ćwiczenia prowadzi wykwalifikowany trener, z asekuracją tam, gdzie jej potrzeba. Tekst nie zastępuje porady lekarza ani fizjoterapeuty. Przy ostrym lub narastającym bólu, obrzęku albo bólu w spoczynku: stop, rodzic i lekarz.